Reprodukcja Damy z łasiczką, Słoneczniki Van Gogha do kupienia w sklepie z pamiątkami – czy to legalne? Wielu artystów zaczyna swoją przygodę ze sztuką od wykonywania kopii znanych dzieł. Niektórzy decydują się takie kopie sprzedawać. Czy mają do tego prawo? Czy powinni uzyskać zgodę autora oryginalnego dzieła? Czy takie obrazy można sprzedawać? WYJAŚNIAMY!
Odpowiedzialność karna za reprodukcję obrazu?
Owszem. Osoby, które decydują się tworzyć kopie obrazu, mogą ponieść konsekwencje karne. Taki scenariusz spełni się w sytuacji, gdy odtwórca dzieła wprowadza swoich klientów w błąd. Innymi słowy – jeśli sprzedaje kopię jako oryginał. Takie działanie jest oszustwem.
Zgodnie z kodeksem karnym, za popełnienie oszustwa grozi kara pozbawienia wolności do lat 8.
Odtwarzanie znanych obrazów nie musi jednak kończyć się postępowaniem karnym. Wystarczy wiedzieć kiedy prawo zezwala na tworzenie i sprzedaż kopii popularnych dzieł.
Sprzedaż kopii obrazu – czy to legalne?
Stworzenie obrazu w ramach praktyki nie jest niczym nielegalnym. Zwłaszcza, kiedy młody artysta odtwarza znane dzieła w dużych ilościach, nie opisuje ich jako swoje i nie wykorzystuje ich w żaden sposób. Nic nie stoi na przeszkodzie aby odtwarzać cudze dzieło dla własnych potrzeb.
Sytuacja jest odmienna w momencie, kiedy artysta na odtwarzaniu dzieł zarabia. W takiej sytuacji dochodzić może do naruszenia autorskich praw majątkowych autora oryginalnego dzieła. To natomiast może się wiązać z późniejszymi negatywnymi konsekwencjami prawnymi czy finansowymi. Nie jest to na szczęście jedyny możliwy scenariusz! Sprzedaż kopii znanych dzieł nie zawsze będzie zabronione.
Kiedy sprzedaż kopii znanych obrazów będzie legalna?
Kwestia legalności bądź jej braku, w kwestii sprzedaży kopii znanych dzieł sprowadza się do autorskich praw majątkowych. Prawa autorskie dzielą się na osobiste i majątkowe. Te pierwsze nie są ograniczone w czasie. Autorskie prawa majątkowe natomiast obowiązują przez określony czas, konkretnie wygasają po upływie 70 lat od śmierci artysty. Dlaczego to takie ważne? Ponieważ po upływie 70 lat od śmierci twórcy oryginalnego dzieła, każdy może z niego korzystać bez konsekwencji.
Po 70 latach od śmierci twórcy oryginalnego dzieła wygasają jego autorskie prawa majątkowe. Oznacza to, że kopiowanie dzieła oraz jego ewentualna sprzedaż, staje się legalna.
Uwaga! W niektórych przypadkach śmierć twórcy nie rozpoczyna biegu terminu wygaśnięcia autorskich praw majątkowych. Właścicielami tych praw może być inny podmiot. Przed przystąpieniem do reprodukcji dzieła warto zbadać do kogo należą autorskie prawa majątkowe do dzieła.
Alternatywnie: jeżeli twórca dzieła nadal żyje możemy uzyskać jego zgodę na odtworzenie obrazu. Można dokonać tego odpłatnie lub nie.
Oznacz oryginalnego twórcę!
Rozmawiając o tworzeniu kopii obrazów nie można zapomnieć o bardzo istotnej kwestii. Odtwórca nigdy nie stanie się autorem dzieła.
Z tego względu, jeżeli malujesz kopie znanych obrazów, nie możesz się na nich podpisywać. Na wykonanym przez Ciebie egzemplarzu nie może jednak zabraknąć oznaczenia oryginalnego autora. Gdzie go oznaczyć?
W rogu obrazu, bądź na odwrocie, napisz kto stworzył oryginalne dzieło oraz jego tytuł. Możesz wspomnieć o sobie jako o odtwórcy. W żadnym wypadku Twoje nazwisko, czy pseudonim artystyczny nie mogą pojawić się w miejscu podpisu autentycznego twórcy.
Dlaczego?
Wiąże się to z wcześniej wspomnianymi autorskimi prawami osobistymi. Prawa te określają więź artysty z utworem. Nie mogą być zbyte, nie wygasają z upływem czasu. Moment śmierci twórcy nie ma tutaj znaczenia. Pamiętaj o tym, jeśli zdecydujesz się na stworzenie reprodukcji obrazu czy rzeźby.
Uwaga na sygnatury!
Na oryginalnych dziełach możemy znaleźć sygnatury twórców. Inicjały, nazwiska, pseudonimy. Odtwarzając dany obraz w stosunku 1:1 zachowaj ostrożność. Sygnatura autora przypominająca tę na oryginalnym obrazie może być postrzegane jako… fałszerstwo!
Jest to w końcu podpis autora i podlega on ochronie. Podpisywanie oficjalnych dokumentów jako Salvador Dali, w sposób łudząco podobny do artysty, również stanowiłoby przestępstwo. Nie zapomnij o tym, kopiując dzieła znanych twórców.
Powyższa analiza ma zastosowanie również do innych utworów, nie tylko obrazów.
Chcesz wiedzieć więcej? Sprawdź pozostałe artykuły!
Masz wątpliwości, potrzebujesz opinii eksperta? Przejdź do zakładki KONTAKT
